Misverstanden rond AI. Watzlawick toont de weg 

13-01-2026



Paul Watzlawick is vreemd genoeg afwezig in serieuze filosofische discussies over kunstmatige intelligentie. Dit is opvallend, aangezien zijn werk in de cybernetische traditie van Palo Alto zich specifiek richt op het soort systemische, technologisch beïnvloede communicatie waar mens-AI-interactie een schoolvoorbeeld van is.

Zijn vijf axioma's van communicatie zijn populair geworden in de psychologie en counseling, waar ze vaak worden gepresenteerd als praktische richtlijnen voor sociale vaardigheden in plaats van als een veeleisende interactietheorie. Deze "domesticatie" tot soft skills heeft hun diepere potentieel echter verhuld: ze bieden een structurele verklaring voor communicatie die uitermate geschikt is om de vormen van dialoog te onderzoeken die ontstaan wanneer menselijke gebruikers interageren met LLM's en andere AI-systemen.

Tegelijkertijd laat hedendaags AI-onderzoek naar pragmatiek een heel andere focus zien: het documenteert lokale "blinde vlekken" in modellen en opkomende metapragmatische praktijken bij gebruikers, maar het ontbreekt grotendeels aan een systemische woordenschat voor de interactie zelf. Het resulterende gat is niet simpelweg onbekendheid met de naam Watzlawick; het is een blinde vlek voor het niveau waarop zijn axioma's opereren.